آيه آمده ، كه صاحبش را از مقدرات سوء حفظ مىكند ، و معلوم است كه جز بوسيله ملائكه موكل حفظ نمىكند يعنى آن باقيات صالحات ، صاحبش را بوسيله ملائكه اى كه بر آن موكل است حفظ مىكند ، پس برگشت معناى روايت به همان بيانى است كه ما قبلا در ذيل آيه ايراد نموديم . ممكن هم هست بگوئيم خود آن باقيات صالحات به اذن خدا صاحبش را حفظ مىكند . نه ملائكه موكل بر آنها ، اين معنا هم به آنچه در بيان قبلى گذشت برمىگردد . و در همان كتاب از ابى عمر و مدائنى از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : پدرم همواره مىفرمود : خداوند قضاى حتمى رانده كه از هيچ بنده اى نعمتى را كه به او ارزانى داشته از او سلب نكند ، مگر آنكه خود بنده كارى كند كه مستوجب سلب نعمت شود ، در آن صورت آن نعمت را بخاطر آن گناه سلب مىكند ، و اين همانست كه در قرآن كريم فرموده : * ( « إِنَّ اللَّه لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ » ) * « 1 » . و نيز در همان كتاب از احمد بن محمد از ابى الحسن الرضا ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « إِنَّ اللَّه لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ وَإِذا أَرادَ اللَّه بِقَوْمٍ سُوْءاً فَلا مَرَدَّ لَه » ) * فرموده : پس زمام امور به دست خداست « 2 » . مؤلف : اين روايات اشاره است به همان بيانى كه ما در معناى آيه گذرانديم . و در معانى الاخبار به سند خود از عبد اللَّه بن فضل از پدرش روايت كرده كه گفت : از ابا خالد كابلى شنيدم كه مىگفت : از زين العابدين على بن الحسين ( ع ) شنيدم كه مىفرمود : گناهانى كه نعمت را تغيير مىدهند عبارتند از : ظلم بر مردم ، ترك عمل خيرى كه بدان عادت شده ، كفران نعمت ، و ترك شكر ، و اين همانست كه خداى تعالى در باره اش فرموده : * ( « إِنَّ اللَّه لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ » ) * « 3 » . و نيز در همان كتاب به سند خود از حسن بن فضال از حضرت رضا ( ع ) روايت كرده كه در ذيل آيه * ( « هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفاً وَطَمَعاً » ) * فرموده خوف براى مسافر و طمع براى حاضر و مقيم است ، ( مسافر خواهان نبود آن ، و حاضر خواهان آنست ) « 4 » . و در تفسير نعمانى از اصبغ بن نباته از على ( ع ) روايت كرده كه در تفسير

--> ( 1 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 206 ، ح 19 . ( 2 ) تفسير عياشى ، ج 2 ، ص 206 ، ص 20 . ( 3 ) معانى الأخبار ، ص 270 ح 2 . ط جامعه مدرسين قم . ( 4 ) معانى الأخبار ، ص 374 ، ح 1 ، ط جامعه مدرسين قم .